منارجنبان

منارجنبان اصفهان

منارجنبان اصفهان، بنایی تاریخی از دوره ایلخانی در قرن هشتم هجری، در محله کارلادان اصفهان واقع شده است. این سازه با دو مناره کوچک و مقبره‌ای در وسط، به دلیل ویژگی منحصربه‌فردش شهرت دارد: با تکان دادن یکی از مناره‌ها، مناره دیگر و کل بنا نیز به حرکت درمی‌آید.

این پدیده به دلیل طراحی هوشمندانه معماری و سبکی مناره‌ها رخ می‌دهد. منارجنبان که آرامگاه عارفی به نام عمو عبدالله کارلادانی است، نمونه‌ای برجسته از معماری ایرانی و جاذبه‌ای گردشگری در اصفهان محسوب می‌شود.

در زیر اطلاعات کلی درباره  منارجنبان اصفهان را آوردیم.

منارجنبان

درباره منارجنبان
منارجنبان اصفهانمنارجنبان اصفهان
لوکیشناصفهان، محله منارجنبان
سال ساختدوره ایلخانی، سال 1316 میلادی
زمان بازدید9 صبح الی 18
قیمت بلیط بازدید10 هزار تومان
مالک کنونیسازمان میراث فرهنگی
جاهای دیدنی نزدیک به این سازه آتشگاه اصفهان، باغ پرندگان، آکواریوم ناژوان، و کوه آتشگاه
کافه و رستوراندر نزدیکی

منارجنبان در شهر اصفهان، خیابان آتشگاه، محله منارجنبان واقع شده است.

در زیر آدرس و لوکیشن منارجنبان اصفهان را ببینید.

تصاویر و عکس از منارجنبان

نمایی از منارجنبان اصفهان
مناره های منارجنبان اصفهان
مناره منارجنبان

تاریخچه منارجنبان اصفهان

منارجنبان، یکی از بناهای تاریخی و شگفت‌انگیز شهر اصفهان، در دوره ایلخانی و در سال ۷۱۶ هجری قمری (حدود ۱۳۱۶ میلادی) ساخته شد. این بنا به دستور امیرمحمد بن محمود بن علی نقاش، در منطقه‌ای در غرب اصفهان به نام کارلادان بنا گردید.

منارجنبان به خاطر مناره‌های متحرکش معروف است؛ وقتی یکی از مناره‌ها تکان داده می‌شود، مناره دیگر و حتی کل ساختمان به لرزه درمی‌آید که این ویژگی آن را به یکی از عجایب معماری ایران تبدیل کرده است.

این بنا در اصل به عنوان مقبره‌ای برای یکی از عارفان یا شخصیت‌های مذهبی ساخته شد و شامل دو مناره باریک و بلند در دو طرف ایوان است. طراحی منارجنبان نشان‌دهنده هنر و مهندسی پیشرفته دوره ایلخانی است.

امروزه این مکان به‌عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری اصفهان، بازدیدکنندگان زیادی را از سراسر ایران و جهان جذب می‌کند و همچنان به دلیل ویژگی منحصربه‌فردش مورد توجه است.

عکس قدیمی از منارجنبان اصفهان

علت لرزش منارجنبان اصفهان چیست؟

راز پشت تکان خوردن منارجنبان اصفهان چیست؟ منارجنبان اصفهان به دلیل طراحی خاصش می‌لرزد و این پدیده علمی به نام «رزونانس» یا «تشدید» شناخته می‌شود. ستون‌های مناره‌ها طوری ساخته شده‌اند که با تکان دادن یکی، نیروی ارتعاش به کل بنا منتقل می‌شود و مناره دیگر هم می‌لرزد.

این به خاطر اتصال‌های انعطاف‌پذیر و سبک بودن سازه است که در معماری دوره ایلخانی برای نشان دادن استحکام بنا طراحی شده.

وقتی یکی از مناره‌ها را تکان می‌دهند، کل سازه مثل یک فنر با فرکانس خاصی جابه‌جا می‌شود و این باعث لرزش هماهنگ هر دو مناره می‌شود. این ویژگی به دلیل مهندسی هوشمندانه و مصالح مخصوص آن زمان است.

علت ساخت منارجنبان

منارجنبان اصفهان، برخلاف دیدگاه رایج، یک برج دیده‌بانی یا سازه دفاعی نیست و در اصل به‌عنوان یک آرامگاه ساخته شده است. این بنا در قرن هشتم هجری قمری (دوره ایلخانی)، بر روی مزار عارف و زاهدی به نام عمو عبدالله کارلادانی ساخته شد.

سپس در زمان‌های بعد، در دو طرف ایوان این آرامگاه، دو مناره‌ به بنا افزوده شدند. در‌مورد علت ساخت این مناره‌ها، سند تاریخی و قطعی وجود ندارد، اما پژوهشگران چند دیدگاه را مطرح می‌کنند:

کاربرد مذهبی:

رایج‌ترین نظریه این است که مناره‌ها برای اذان گفتن و تأکید بر اهمیت آرامگاه ساخته شده‌اند؛ همان کاربردی که، بسیاری از مناره‌های آن دوران داشتند.

زیبایی معماری:

افزودن مناره‌ها باعث باشکوه‌ترشدن نمای آرامگاه و افزایش ارزش آن شده است.

نمایش مهارت مهندسی:

برخی معتقدند معماران با طراحی خاص سازه و اتصالات چوبی و آجری، توانایی خود را در ساخت بناهای انعطاف‌پذیر به نمایش گذاشته‌اند؛ هرچند هدف اصلی از ساخت بنا، ایجاد قابلیت لرزش نبوده است.

آیا منارجنبان از ابتدا برای لرزش ساخته شد؟

خیر. هیچ مدرک تاریخی معتبری نشان نمی‌دهد که هدف اصلی از ساخت منارجنبان، ایجاد لرزش مناره‌ها بوده است. لرزش این بنا نتیجه شیوه مهندسی، مصالح به‌کاررفته و اتصال سازه‌ در بین مناره‌ها و ایوان است. به همین دلیل، وقتی یکی از مناره‌ها به حرکت درمی‌آید، ارتعاش به بخش‌های دیگر بنا، منتقل می‌شود و مناره دیگر نیز می‌لرزد.

امروزه منارجنبان بیشتر به‌دلیل همین ویژگی منحصربه‌فرد شهرت جهانی پیدا کرده و یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های تاریخی اصفهان به شمار می‌رود. برای جلوگیری از آسیب به سازه، تکان دادن مناره‌ها تنها در زمان‌های مشخص و توسط کارکنان مجموعه انجام می‌شود.

منارجنبان ساخت کیست؟

در‌مورد سازنده منارجنبان اصفهان، اختلاف نظر وجود دارد و پاسخ قطعی برای آن در دسترس نیست.

رایج‌ترین و معتبرترین دیدگاه‌ها عبارت‌اند از:

  • سازنده بنا به‌طور قطعی مشخص نیست. تاکنون هیچ کتیبه یا سند تاریخی معتبری که نام معمار یا سازنده اصلی منارجنبان را ذکر کند، کشف نشده است.
  • آرامگاه در دوره ایلخانی ساخته شد. این بنا در سال ۷۱۶ هجری قمری (۱۳۱۶ میلادی)، هم‌زمان با حکومت سلطان محمد خدابنده (اولجایتو)، بر روی مزار عارفی به نام عمو عبدالله کارلادانی احداث شد. مناره‌ها احتمالاً بعدها افزوده شدند. بسیاری از پژوهشگران معتقدند دو مناره، احتمالاً اواخر دوران صفوی، به ایوان آرامگاه اضافه شده‌اند؛ به همین دلیل سازنده آن‌ها نیز مشخص نیست.
  • گاهی در برخی از منابع، نام شیخ بهایی به‌عنوان معمار منارجنبان ذکر می‌شود، اما این ادعا با شواهد تاریخی سازگار نیست؛ زیرا بنای اصلی حدود سه قرن، قبل از دوران شیخ بهایی ساخته شده و بیشتر مورخان این انتصاب را تأیید نمی‌کنند.

ویژگی بنای منارجنبان

این بنا شامل دو مناره سبک و باریک با ارتفاع حدود 17.5 متر و یک بقعه مرکزی است که آرامگاه عارفی به نام عمو عبدالله کارلادانی را در خود جای داده. مصالح اصلی بنا از خشت و آجر است و طراحی مناره‌ها با اتصالات انعطاف‌پذیر باعث می‌شود با تکان دادن یکی، دیگری هم به‌صورت هماهنگ بلرزد.

این ویژگی، که به پدیده علمی «رزونانس» یا «تشدید» مربوط است، نشان‌دهنده مهندسی پیشرفته و خلاقانه آن دوره است.

کاشی‌کاری‌های ساده اما زیبا با طرح‌های هندسی و تزئینات آجری، نمای بیرونی بنا را زینت داده‌اند. مناره‌ها روی پایه‌ای محکم قرار دارند، اما ساختار سبک و انعطاف‌پذیرشان اجازه می‌دهد ارتعاشات به‌راحتی منتقل شود. این بنا نه‌تنها یک اثر معماری است، بلکه به‌عنوان نمادی از دانش فنی و هنر معماری ایرانی شناخته می‌شود که همچنان گردشگران را شگفت‌زده می‌کند.

ساعت تکان‌دادن منارجنبان چه زمانی است؟

ساعت تکان دادن مناره‌های منارجنبان اصفهان، معمولاً در زمان‌های مشخصی از روز انجام می‌شود تا از آسیب به بنا جلوگیری شود. برنامه رایج به این صورت است:

  • ۱۰:۳۰
  • ۱۲:۰۰
  • ۱۳:۳۰
  • ۱۵:۰۰
  • ۱۶:۳۰
  • ۱۸:۳۰ (در نیمه اول سال و در صورت باز بودن مجموعه)

ساعات بازدید از منارجنبان

ساعات بازدید از منارجنبان اصفهان معمولاً به شرح زیر است:

  • نیمه اول سال: ۹:۰۰ تا ۱۷:۳۰
  • نیمه دوم سال : ۹:۰۰ تا ۱۶:۰۰ یا ۱۶:۳۰ (بسته به برنامه مجموعه)

دیدنی‌ های نزدیک به منارجنبان اصفهان 

اگر از منارجنبان اصفهان بازدید می‌کنید، می‌توانید در همان محدوده از جاذبه‌های زیر، دیدن کنید:

آتشگاه اصفهان (حدود ۲ کیلومتر)

یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی ایران است که قدمت آن به دوره ساسانیان بازمی‌گردد. این آتشکده بر فراز تپه‌ای قرار گرفته و چشم‌انداز زیبایی از شهر اصفهان را نشان می‌دهد.

باغ پرندگان اصفهان (حدود ۵ تا ۶ کیلومتر)

باغ پرندگان اصفهان، دارای صدها گونه پرنده از ایران و سایر نقاط جهان است، که یکی از بهترین مکان‌های تفریحی برای خانواده‌ها و کودکان، محسوب می‌شود.

کلیسای وانک (حدود ۶ کیلومتر)

کلیسای وانک، مشهورترین کلیسای تاریخی محله جلفای اصفهان است، که به‌ دلیل داشتن معماری زیبا، نقاشی‌های دیواری و موزه تاریخی، شهرت دارد.

رودخانه زاینده‌رود (حدود ۶ کیلومتر)

رودخانه زاینده‌رود، یکی از نمادهای شهر اصفهان است، که پل‌های تاریخی متعددی بر روی آن، ساخته شده‌اند.

سی‌وسه‌پل (حدود ۷ کیلومتر)
پل تاریخی از دوران صفوی با ۳۳ دهانه، که یکی از معروف‌ترین نمادهای اصفهان به شمار می‌رود.

کاخ چهل‌ستون (حدود ۸ کیلومتر)

باغ و کوشک باشکوه از دوران صفوی، که دارای تالار آینه، نقاشی‌های تاریخی و معماری سنتی است.

میدان نقش جهان (حدود ۹ کیلومتر)

میدان نقش جهان، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت‌شده و مجموعه‌ای از مهم‌ترین آثار تاریخی اصفهان مانند مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله، کاخ عالی‌قاپو و بازار قیصریه را در خود جای داده است.

نمونه‌ای از منارجنبان‌های غیر اصفهانی

علاوه بر منارجنبان اصفهان، بناهای مشابه دیگری نیز در کشور وجود دارند که برخی از آن‌ها قابلیت تکان‌خوردن دارند یا از نظر معماری به منارجنبان اصفهان، شباهت زیادی دارند:

منارجنبان خرانق یزد

منارجنبان خرانق یزد، در روستای تاریخی خرانق، واقع شده و این بنا بر روی مسجد خرانق، قرار دارد و دارای دو مناره خشتی است. با حرکت دادن یکی از مناره‌ها، مناره دیگر نیز به لرزه درمی‌آید؛ هرچند میزان لرزش آن کمتر از منارجنبان اصفهان است.

منارجنبان خرانق یزد

 

همچنین، برخی از کشورها، بناهایی با مناره‌های انعطاف‌پذیر یا برج‌های دارای ارتعاش طبیعی دارند، اما نمونه‌ای که شبیه منارجنبان اصفهان با حرکت یک مناره، مناره دیگر و بخش‌هایی از کل سازه به لرزه درآید، بسیار نادر است. به همین دلیل، منارجنبان اصفهان، مشهورترین نمونه از این نوع معماری، در جهان محسوب می‌شود.

جمع بندی

منارجنبان اصفهان، شاهکاری از معماری دوره ایلخانی، نه‌تنها به دلیل ویژگی منحصربه‌فرد لرزش مناره‌هایش بلکه به خاطر مهندسی هوشمندانه و طراحی زیبای آن، نمادی از هنر و دانش ایرانی است.

پدیده رزونانس در این بنا، با اتصالات انعطاف‌پذیر و مصالح سبک، استحکام و خلاقیت معماران آن زمان را به نمایش می‌گذارد. این اثر تاریخی، با کاشی‌کاری‌های ساده اما چشم‌نواز و ساختار بی‌نظیرش، همچنان گردشگران را مجذوب خود می‌کند و گواهی بر غنای فرهنگی و علمی ایران است.