سی و سه پل یکی از مشهورترین و زیباترین پلهای تاریخی ایران است که در شهر اصفهان قرار دارد و به عنوان یکی از نمادهای اصلی از جاهای دیدنی اصفهان این شهر شناخته میشود. این پل باشکوه که بر روی رودخانه زایندهرود ساخته شده، از مهمترین آثار بهجامانده از دوره صفویان است و به دلیل معماری منحصربهفرد خود، جایگاه ویژهای در میان آثار تاریخی ایران دارد.
سی و سه پل
| سی و سه پل (پل اللهوردیخان) |  |
|---|---|
| لوکیشن | اصفهان، روی رودخانه زایندهرود |
| دوره ساخت | دوره صفوی، زمان شاه عباس اول |
| تاریخ ساخت | حدود سالهای ۱۰۰۸ تا ۱۰۱۱ هجری قمری |
| طول پل | حدود ۲۹۵ تا ۳۰۰ متر |
| عرض پل | حدود ۱۴ متر |
| تعداد دهانهها | ۳۳ دهانه (چشمه) |
| مصالح ساخت | آجر و سنگ |
| ویژگی مهم | طولانیترین پل تاریخی زایندهرود و نماد شهر اصفهان |
سی و سه پل روی رودخانه زایندهرود در مرکز شهر اصفهان قرار دارد و دو سمت آن به خیابان چهارباغ عباسی در شمال و چهارباغ بالا در جنوب متصل میشود؛ نزدیکترین ایستگاه مترو به آن ایستگاه «سیوسهپل» است و از میدان انقلاب نیز با چند دقیقه پیادهروی قابل دسترسی است.
موقعیت سی و سه پل روی نقشه
تصاویر و عکس از سی و سه پل
تاریخچه سی و سه پل
سی و سه پل در اواخر قرن شانزدهم و اوایل قرن هفدهم میلادی و در دوران حکومت شاه عباس اول صفوی ساخته شد. ساخت این پل در حدود سالهای 1599 تا 1602 میلادی به دستور یکی از سرداران برجسته شاه عباس، یعنی اللهوردیخان اوندیلادزه آغاز شد.
این پل در زمان خود نهتنها یک مسیر ارتباطی مهم برای عبور از زایندهرود بود، بلکه به عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه شهری اصفهان در دوره صفوی نیز نقش مهمی ایفا میکرد.
دلیل نامگذاری سی و سه پل
نام «سی و سه پل» از تعداد دهانهها یا طاقهای این پل گرفته شده است. این پل دارای 33 طاق اصلی در طبقه پایینی خود است و به همین دلیل در زبان فارسی به آن «سی و سه پل» گفته میشود.
نام دیگر این اثر تاریخی، «پل اللهوردیخان» است که برگرفته از نام سازنده آن است.
معماری سی و سه پل
سی و سه پل یکی از نمونههای برجسته معماری پلسازی در دوره صفوی به شمار میرود. این پل با استفاده از مصالحی مانند سنگ و آجر ساخته شده و طراحی آن به گونهای است که علاوه بر کارکرد عبوری، فضایی برای توقف و استراحت نیز فراهم میکند.
از ویژگیهای مهم معماری این پل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- طول حدود 295 تا 298 متر
- عرض تقریبی 14 متر
- 33 دهانه در طبقه زیرین
- ساختار دوطبقه برای عبور و پیادهروی
- طراحی هماهنگ با جریان آب زایندهرود
کاربردهای سی و سه پل در گذشته
سی و سه پل تنها یک پل عبوری ساده نبود. در دوره صفوی این پل نقشهای متعددی داشت:
- مسیر ارتباطی بین بخشهای مهم شهر اصفهان
- محل برگزاری جشنها و مراسمهای عمومی
- مکانی برای تجمع و گفتوگوی مردم
- کنترل نسبی جریان آب زایندهرود در برخی دورهها
سی و سه پل در امروز
امروزه سی و سه پل یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری اصفهان محسوب میشود. این پل بهویژه در شبها و زمانهایی که جریان آب در زایندهرود وجود دارد، یکی از محبوبترین مکانها برای گردشگران و مردم محلی است.
فضای اطراف پل به محلی برای پیادهروی، عکاسی و گذراندن اوقات فراغت تبدیل شده و همچنان یکی از زندهترین نمادهای تاریخی اصفهان به شمار میرود.
تفاوت سی و سه پل و پل خواجو
سی و سه پل و پل خواجو هر دو از معروفترین پلهای تاریخی اصفهان هستند که در دوره صفوی ساخته شدهاند، اما از نظر معماری، کاربرد و سبک طراحی تفاوتهایی با یکدیگر دارند.
سی و سه پل بیشتر به عنوان یک پل ارتباطی بزرگ و نماد شهری شناخته میشود و طراحی آن سادهتر و کشیدهتر است. این پل با 33 دهانه، طول بیشتری نسبت به پل خواجو دارد و تمرکز اصلی معماری آن بر عبور و ارتباط میان دو بخش شهر بوده است.
در مقابل، پل خواجو علاوه بر کاربرد ارتباطی و کارکرد تفریحی نیز داشته و معماری آن تزئینات بیشتری دارد. وجود کاشیکاریها، شاهنشین مرکزی و طراحی ظریفتر باعث شده بسیاری از گردشگران پل خواجو را از نظر جزئیات معماری، مجللتر بدانند.
از دیگر تفاوتهای مهم این دو پل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سی و سه پل طول بیشتری دارد و کشیدهتر است.
- پل خواجو دارای معماری تزئینیتر و جزئیات هنری بیشتری است.
- پل خواجو در گذشته نقش سد و تنظیم جریان آب را نیز ایفا میکرد.
- سی و سه پل بیشتر برای عبور و برگزاری مراسمهای عمومی استفاده میشد.
- فضای پل خواجو برای نشستن و استراحت طراحی پیچیدهتری دارد.
با وجود تفاوتها، هر دو پل از شاهکارهای معماری دوره صفوی محسوب میشوند و امروزه از مهمترین جاذبههای گردشگری شهر اصفهان هستند.
سوالات متداول
این پل تاریخی در دوره صفویه و به دستور شاه عباس اول ساخته شد.
غروب و شب، بهدلیل نورپردازی و فضای دلنشین پل، بهترین زمان بازدید محسوب میشود.
این پل در نزدیکی میدان نقش جهان، خیابان چهارباغ و پل خواجو قرار دارد.
سی و سه پل روی زایندهرود و در انتهای جنوبی خیابان چهارباغ عباسی، بین میدان انقلاب و پل خواجو قرار دارد و از طریق مترو ایستگاه سیوسهپل، تاکسی و خودروی شخصی بهراحتی قابل دسترسی است.