همدان یکی از کهنترین شهرهای ایران و جهان است و قدمت آن به بیش از ۲۷۰۰ سال میرسد. این شهر در غرب ایران و در دامنههای کوه الوند، در ارتفاع حدود ۱۸۵۰ متری از سطح دریا واقع شده و به دلیل داشتن آبوهوای کوهستانی، تابستانهای معتدل و زمستانهای بسیار سردی دارد.
همدان در گذشته با نام هگمتانه یا اکباتان شناخته میشد و پایتخت مادها بوده است.
از مهمترین جاهای دیدنی و جاذبههای گردشگری همدان، میتوان به موارد زیر اشاره کرد که هر ساله گردشگران زیادی را به خود جذب میکنند.
آرامگاه بوعلی سینا
آرامگاه بوعلی سینا یکی از معروفترین نمادهای شهر همدان است. این بنا محل دفن حکیم، پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی، ابوعلی سینا، بوده و معماری آن با الهام از برج گنبد قابوس، طراحی شده است.
در مجموعه آرامگاه، موزه و کتابخانه نیز وجود دارد، که بازدیدکنندگان میتوانند از آنها دیدن کنند.
آدرس: میدان بوعلی سینا، خیابان بوعلی سینا، آرامگاه بوعلی سینا.
تپه هگمتانه
تپه هگمتانه از مهمترین محوطههای باستانی ایران به شمار میرود و بقایای پایتخت حکومت مادها را در خود جای داده است. کاوشهای باستانشناسی در این مجموعه، آثار ارزشمندی از دوران مادها، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان را آشکار کرده است. موزه هگمتانه نیز در کنار این محوطه قرار دارد و اشیای تاریخی کشفشده را به نمایش میگذارد.
آدرس: میدان اکباتان، خیابان اکباتان، مجموعه تاریخی هگمتانه
کتیبههای گنجنامه
کتیبههای گنجنامه در دامنه کوه الوند و در نزدیکی آبشار گنجنامه قرار دارند. این دو کتیبه به دستور داریوش بزرگ و خشایارشاه به سه زبان فارسی باستان، بابلی و ایلامی بر روی صخرهای عظیم، حک شدهاند. همچنین ناحیه کوهستانی اطراف، تلهکابین، آبشار و امکانات تفریحی، این منطقه را به یکی از بهترینترین مقاصد گردشگری همدان، تبدیل کرده است.
آدرس: انتهای بلوار ارم، جاده گنجنامه، مجموعه تاریخی و گردشگری گنجنامه
غار علیصدر
غار علیصدر یکی از بزرگترین غارهای آبی جهان و معروفترین جاذبه طبیعی استان همدان است. گردشگران بخشی از مسیر این غار را، با قایق طی کرده و از تالارهای بزرگ، قندیلهای آهکی و دریاچههای زیرزمینی دیدن میکنند. این غار در شهرستان کبودرآهنگ و در فاصله حدود ۷۵ کیلومتری شهر همدان قرار دارد.
آدرس: استان همدان، شهرستان کبودرآهنگ، بخش گلتپه، روستای علیصدر، مجموعه گردشگری غار علیصدر.
آرامگاه باباطاهر
آرامگاه باباطاهر، شاعر و عارف نامدار ایرانی، در میدان باباطاهر همدان، واقع شده است. بنای امروزی با معماری سنتی، یکی از مکانهای فرهنگی و گردشگری شهر محسوب میشود. اشعار دوبیتی باباطاهر، که بر روی سنگهای اطراف این آرامگاه حک شدهاند، جذابیت این مجموعه را، دوچندان کرده است.
آدرس: میدان باباطاهر، بلوار باباطاهر، آرامگاه باباطاهر.
گنبد علویان
گنبد علویان، در محله چهار باغ علویان و در نزدیکی میدان امامزاده عبدالله قرار دارد. بسیاری از پژوهشگران، زمان ساخت آن را به اواخر دوره سلجوقیان و قرن ششم هجری قمری، نسبت میدهند.
این بنا در ابتدا، مسجد بوده و بعدها به آرامگاه خاندان علویان، تبدیل شده است و تزئینات داخلی آن، از زیباترین نمونههای گچبری ایران، به شمار میروند.
امروزه این بنا، گنبدی ندارد، اما بر اساس شواهد تاریخی، احتمال دارد در گذشته، گنبدی بر فراز ساختمان وجود داشته، که در طول زمان از بین رفته است.
این اثر در سال ۱۳۱۰ با شماره ۹۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و امروزه یکی از مهمترین جاذبههای تاریخی همدان و نمادی از معماری دوره سلجوقی، محسوب میشود.
آدرس: خیابان اکباتان، چهارراه آقاجانیبیگ، گنبد علویان.
موزه تاریخ طبیعی همدان
موزه تاریخ طبیعی همدان، در محوطه دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا قرار دارد. این موزه با هدف آموزش، پژوهش و معرفی تنوع زیستی ایران در سال ۱۳۵۱ بنیانگذاری شد و امروزه بهعنوان یکی از مراکز علمی و گردشگری استان همدان، به شمار میرود.
موزه تاریخ طبیعی همدان، مجموعهای از گونههای جانوری، گیاهی، پستانداران، پرندگان، خزندگان، دوزیستان، آبزیان، حشرات، پروانهها، فسیلها، سنگها و کانیهای ارزشمند را در خود جای داده است.
آدرس: میدان دانشگاه، دانشگاه بوعلی سینا، دانشکده کشاورزی، موزه تاریخ طبیعی همدان.
پارک مردم همدان
پارک مردم، که با نام لونا پارک نیز شناخته میشود، یکی از قدیمیترین بوستانهای شهر همدان است. این پارک در نزدیکی دانشگاه بوعلی سینا قرار گرفته و با داشتن حدود ۱۵ هکتار فضای سبز، درختان کهنسال، محل پیادهروی، شهربازی، آلاچیق، بوفه و محیط مناسب برای پیکنیک، یکی از بهترین مکانها برای استراحت و تفریح خانوادهها به شمار میرود.
شیرسنگی همدان
شیرسنگی همدان،در میدان شیرسنگی و بر روی تپه تاریخی قرار دارد و یکی از آثار بهجامانده از دوران باستان است که قدمت آن، به دوران اشکانی یا اواخر هخامنشی بازمیگردد. این مجسمه سنگی، در گذشته بخشی از دروازه شهر باستانی هگمتانه بوده و امروزه بهعنوان یکی از نمادهای تاریخی همدان، شناخته میشود.
آرامگاه استر و مردخای
آرامگاه استر و مردخای از مهمترین اماکن مذهبی یهودیان در ایران است و قدمتی چند صد ساله دارد. بر اساس باورهای مذهبی، این بنا محل دفن استر، ملکه ایران در دوره هخامنشی، و عموی او مردخای است. معماری آجری و محیط تاریخی این آرامگاه، آن را به یکی از جاذبههای خاص همدان تبدیل کرده است.
آدرس: خیابان دکتر شریعتی، کوچه استر و مردخای، آرامگاه استر و مردخای.
موزه هگمتانه
موزه هگمتانه یکی از مهمترین موزههای باستانشناسی ایران است که در مجموعه تاریخی هگمتانه و در مرکز شهر همدان قرار دارد. این موزه در ساختمان تاریخی، که پیشتر با نام مدرسه پرورش شناخته میشد، راهاندازی شده و آثار ارزشمندی را که طی سالها کاوش باستانشناسی از محوطه هگمتانه و دیگر نقاط استان همدان به دست آمدهاند را، به نمایش میگذارد.
در تالارهای این موزه، مجموعهای از اشیای متعلق به دوران مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و دوران اسلامی نگهداری میشوند. ظروف سفالی، سکههای تاریخی، مهرها، مجسمههای سفالی، ابزارهای فلزی، زیورآلات، کتیبهها، تابوتهای سنگی و سفالی و دیگر آثار کشفشده، بخشی از گنجینه ارزشمند این موزه را تشکیل میدهند.
آدرس: میدان اکباتان، مجموعه تاریخی هگمتانه، موزه هگمتانه.
مجموعه تفریحی عباسآباد
مجموعه تفریحی عباسآباد، در دامنههای کوه الوند و در جنوب غربی همدان قرار دارد.
این مجموعه به دلیل قرار گرفتن در یکی از مرتفعترین نقاط شهر، با نام بام همدان نیز شناخته میشود و نمای کاملی از شهر و دشتهای اطراف را در اختیار گردشگران قرار میدهد. آبوهوای خنک و مناطق کوهستانی، عباسآباد را به یکی از بهترین مقاصد تفریحی، بهویژه در فصل بهار و تابستان، تبدیل کرده است.
امکانات رفاهی این مجموعه عبارتاند از:
- محلهای پیادهروی و کوهنوردی
- محیط مناسب برای استراحت و پیکنیک
- رستوران و کافه
- شهربازی
- دریاچه مصنوعی
آدرس: بلوار ارم، جاده عباسآباد، مجموعه تفریحی و گردشگری عباسآباد.
روستای گردشگری ورکانه
روستای گردشگری ورکانه یکی از زیباترین روستاهای استان همدان است که در حدود ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر همدان و در دامنههای کوه الوند قرار دارد. قدمت این روستا، به بیش از ۴۰۰ سال و دوران صفویه میرسد و بافت تاریخی آن، تا حد زیادی حفظ شده است. از ویژگیهای معماری این روستا، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دیوارها و خانههای سنگی
- کوچههای سنگفرششده
- سقفهای چوبی
- باغهای گردو، سیب و زردآلو
آدرس: بخش مرکزی، دهستان سنگستان، روستای ورکانه، حدود ۲۰ کیلومتری جنوبشرقی شهر همدان.
آبشار گنجنامه
آبشار گنجنامه، در فاصله حدود ۵ کیلومتری جنوب غربی شهر همدان و در دامنه کوه الوند و در نزدیکی کتیبههای گنجنامه قرار دارد. این آبشار حدود ۱۲ متر ارتفاع داشته و از ارتفاعات الوند، سرچشمه میگیرد. همچنین در زمستان نیز با یخ زدن آبشار، قندیلهای یخی بزرگی، شکل گرفته که این مکان را به یکی از بهترین نقاط، برای یخنوردی و عکاسی تبدیل کرده است. امکانات رفاهی این مجموعه عبارتاند از:
- دیواره سنگنوردی
- محلهای پیادهروی و
- کوهنوردی
- تلهکابین
- سورتمه ریلی
- رستوران و کافه
- بازارچه صنایعدستی
آدرس: انتهای بلوار ارم، جاده گنجنامه، مجموعه گردشگری گنجنامه، آبشار گنجنامه.